Słowa, które wracają nieproszone.

Dlaczego wracają do nas nieproszone wspomnienia? Zrozum, dlaczego słowa w piosenkach ranią i odkryj spokój w muzyce bez słów.

Share
Słowa, które wracają nieproszone.
Czasem muzyka powinna zostać tylko wspomnieniem......

Trzymam w dłoniach czarny krążek winylu. Jest zimny, szorstki na krawędziach i waży dokładnie sto osiemdziesiąt gramów. Kiedy kładę go na talerzu gramofonu i igła opada w wąską koleinę, z głośnika nie dobiega po prostu dźwięk. Wyłania się stamtąd zapach taniego płynu do podłóg z mieszkania na czwartym piętrze, wilgotny chłód listopadowego wieczoru i słodkawy, lekko mdławy odcień perfum, których nazwy od pięciu lat staram się nie pamiętać.


To zadziwiające, jak niewiele trzeba, by zdemolować precyzyjnie wybudowany spokój. Wystarczy trzyipółminutowa kompozycja ze zwrotką, refrenem i konkretnym zestawieniem słów. Słowa w piosenkach są jak małe, mosiężne klucze, które ktoś zostawił w mojej głowie bez mojej zgody. Otwierają drzwi do pokojów dawno zamkniętych na kłódkę, w których wciąż leży nieposprzątane szkło i stary kurz. Gdy słyszę wokalistę śpiewającego o tym, że ktoś odszedł w deszczu, nie widzę jego opowieści. Widzę własną dłoń na klamce, zesztywniałe palce i ten konkretny moment, w którym powietrze w przedpokoju stało się zbyt gęste, by móc swobodnie oddychać. Wokal jest pasożytem. Podepnie się pod każdą niezagojoną bliznę, odkopie każdy pogrzebany strach i każe przeżywać to jeszcze raz, bez żadnej rozsądnej przyczyny.


Stoję przy oknie, patrzę na szare podwórko-studnię i zastanawiam się, dlaczego z własnej woli wkładam głowę w te same imadła. To nie jest kwestia sentymentu. Sentyment to ładne słowo, wymyślone przez ludzi, którzy lubią ubierać swój ból w koronki. Dla mnie to zwykła masochistyczna bezwładność. Słowo zawarte w piosence działa jak precyzyjny celownik. Nie daje przestrzeni na własny oddech, bo narzuca gotową narrację. Zmusza mnie do odgrywania roli w cudzym dramacie, który w niewytłumaczalny sposób staje się znowu moim własnym. Trauma i dawne rozstania nie znikają; zastygają w pamięci jak stare, matowe żeliwo. Słowny tekst jest jak uderzenie młotkiem w to żeliwo – pęka, a zrzucona rdza brudzi wszystko wokół.


Z biegiem lat wykształciłem w sobie odruch samoobrony. Przesunąłem ramię gramofonu na inne półki. Wybrałem muzykę, w której nikt do mnie nie przemawia, w której żaden ludzki głos nie próbuje mi wmówić, jak mam się czuć.
Kiedy włączam fortepianowe utwory bez tekstu albo monotonna, gęsta smyczkowa fraza wypełnia pokój, dzieje się coś osobliwego. Cisza między dźwiękami przestaje być groźna. Brak słów oznacza brak kłamstwa i brak narzuconej definicji. Dźwięk bez wokalnej instrukcji obsługi nie wyciąga z szafy moich starych listów ani nie przypomina o zablokowanych numerach w telefonie. Płynie obok. Jest jak deszcz uderzający w parapet – nie pyta, kim byłem pięć lat temu, i nie rozlicza mnie z tego, co zepsułem.


Instrumentalna faza nie ma w sobie cienia taniej litości. Nie próbuje mnie pocieszać, bo pocieszenie zawsze trąci fałszem. Po prostu tworzy przestrzeń, w której architektura myśli może ułożyć się po swojemu, bez pośpiechu i bez krzyku. Dźwięk wiolonczeli potrafi być ciężki, ale jest to ciężar czysty, pozbawiony żółci. Nie przypomina mi konkretnej twarzy, konkretnego błędu ani zapachu szpitalnego korytarza. Daje mi prawo do bycia obecnym tu i teraz, w tym fotelu, z kubkiem chłodnej herbaty w dłoni, zamiast ciągnąć mnie za rękaw w stronę dawnych cmentarzy.


Nauczyłem się rozmawiać z duchami przeszłości tylko wtedy, kiedy sam mam na to ochotę, a nie wtedy, gdy radiowy przebój postanowi mi o nich przypomnieć w kolejce po chleb. Wybór muzyki pozbawionej słów to nie jest ucieczka. To zwykły pragmatyzm kogoś, kto spędził zbyt wiele czasu na sprzątaniu zgliszcz i wreszcie zrozumiał, że nie musi podpalać własnego domu za każdym razem, gdy czuje potrzebę odrobiny ciepła.


Igła dochodzi do końca płyty. Szum pustego rowka rytmicznie uderza o ciszę w pokoju, jak miarowy oddech kogoś, kto wreszcie przestał tłumaczyć się ze swoich milczeń. Nie zdejmuję jej. Ten jednostajny, suchy trzask jest jedynym głosem, któremu dzisiaj pozwalam na zostawienie śladu.