Nie trzymam już niczego w dłoni.

Na Lanzarote, w wietrze i calimie, Adam odkrywa, że klasyczny i emocjonalny minimalizm nauczył go czegoś prostszego niż rezygnacja: braku lęku przed utratą, bo zniknęła potrzeba posiadania.

Share
Nie trzymam już niczego w dłoni.
Kto nie musi posiadać, ma już wszystko .....

Stoję na tarasie w Famara z filiżanką, którą od kilku minut kręcę w palcach, chociaż kawa dawno wystygła. Wiatr bierze ze stołu serwetkę i ja nawet po nią nie sięgam. Dopiero po chwili rejestruję, że ręka została w miejscu. Kiedyś bym złapał. Automatycznie. Jakby utrata kawałka papieru miała znaczenie. Teraz patrzę, jak znika za krawędzią, i nic we mnie nie drga.

To nie jest duma. Raczej lekkie zdziwienie.

Calima przyszła wczoraj. Powietrze gęste, żółtawe, wszystko pokryte cienką warstwą pyłu z Sahary. Samochody stoją jak po bitwie, liście bananowców w ogrodzie są matowe. Ludzie narzekają. Ja też narzekałem kiedyś. Teraz otwieram drzwi i wpuszczam to powietrze do środka, bo i tak wejdzie. Nie ma sensu walczyć z czymś, co i tak przyjdzie.

Myślę o tym, jak kiedyś zbierałem rzeczy. Nie dużo. Nigdy nie byłem zbieraczem w klasycznym sensie. Ale miałem swoje systemy. Półki ułożone. Książki, których nie czytałem od lat, ale „mogą się przydać”. Ubrania „na specjalną okazję”. Narzędzia, które kupiłem, bo wydawało mi się, że bez nich jestem niekompletny. Na Lanzarote to wszystko szybko traci sens. Wilgoć, sól, wiatr, pył. Rzeczy się niszczą szybciej. Albo zajmują miejsce, którego i tak jest mało. Małe mieszkanie. Mały taras. Widok na ocean, który i tak dominuje nad wszystkim.

Kiedyś myślałem, że minimalizm to decyzja estetyczna. Albo praktyczna. Mniej sprzątania. Mniej decyzji. Ładniejszy obraz. Kupiłem ładne pudełka. Ułożyłem rzeczy według kolorów. Czułem się lepszy. Czystszy. Jakby porządek zewnętrzny miał coś wspólnego z tym, co dzieje się w środku.

Potem zaczęło się sypać.

Najpierw drobiazgi. Zgubiłem klucz do piwnicy i przez dwa dni byłem zirytowany nieproporcjonalnie do sytuacji. Nie dlatego, że klucz był ważny. Dlatego, że straciłem kontrolę nad czymś, co „powinienem mieć”. Potem ktoś pożyczył książkę i nie oddał. Czułem ukłucie. Nie tęsknotę za treścią. Tęsknotę za posiadaniem. Za faktem, że to było moje.

Zacząłem zauważać, że klasyczny minimalizm, ten z listami rzeczy do wyrzucenia i regułami „jedna rzecz wchodzi, jedna wychodzi”, jest tylko powierzchnią. Pod spodem siedzi coś innego. Potrzeba, żeby coś było moje. Żeby było na swoim miejscu. Żeby nie mogło odejść bez mojej zgody.

Na Lanzarote to wychodzi ostrzej. Krajobraz nie pozwala udawać. Timanfaya nie prosi o pozwolenie, żeby być suchym i czarnym. Famara nie prosi, żeby fale były łagodne. El Golfo nie przeprasza za zieleń, która wygląda jak z innego świata. Wszystko tu jest tym, czym jest, i znika albo się zmienia bez konsultacji.

Pewnego dnia stałem przy samochodzie pokrytym calimą i zamiast od razu go myć, usiadłem na krześle i patrzyłem. Pył osiadał na ramionach. Na filiżance. Na klawiaturze laptopa, którego i tak nie używałem. I nagle przyszła myśl, którą wcześniej odpychałem: nie boję się, że coś stracę, bo coraz mniej rzeczy uważam za konieczne do tego, kim jestem.

To zabrzmiało ładnie. Za ładnie. Zacząłem szukać dziury.

Bo emocjonalny minimalizm jest trudniejszy. Klasyczny dotyczy szaf i półek. Emocjonalny dotyczy tego, co trzymam w środku. Wspomnień, które odgrywam jak stare filmy. Relacji, które już dawno się skończyły, ale ja wciąż prowadzę z nimi wewnętrzne rozmowy. Tożsamości, które sobie przypisałem: ten, który radzi sobie sam. Ten, który nie potrzebuje. Ten, który jest wolny.

Kiedyś myślałem, że nieprzywiązywanie się do ludzi i sytuacji to siła. Że jeśli nie mam oczekiwań, to nikt mnie nie zrani. Brzmiało mądrze. W praktyce wyglądało inaczej. Unikałem. Odsuwałem. Mówiłem sobie, że to dojrzałość, a tak naprawdę bałem się, że jeśli dam komuś miejsce, to potem będę musiał znieść jego nieobecność.

Na Lanzarote łatwiej to zobaczyć, bo tu wszystko jest tymczasowe w oczywisty sposób. Ludzie przyjeżdżają i wyjeżdżają. Sezon się zmienia. Wiatr zmienia kierunek. Calima przychodzi i odchodzi. Nie da się zbudować iluzji trwania.

Pamiętam konkretny moment. Siedzieliśmy z kimś na plaży w Famara, późne popołudnie, wiatr już mocniejszy. Rozmowa była dobra. Potem ta osoba wstała, powiedziała, że musi jechać, i po prostu poszła. Nie było dramatu. Nie było obietnic. Ja zostałem z pustym miejscem obok i przez chwilę czułem klasyczny impuls: zatrzymać, dopowiedzieć, umówić się na następny raz, zabezpieczyć. Ręce same chciały coś zrobić. Siedziałem dalej i patrzyłem na fale. Impuls minął. Nie dlatego, że byłem silny. Dlatego, że nagle zobaczyłem, skąd się bierze.

Brał się z potrzeby posiadania tej chwili. Z potrzeby, żeby to, co dobre, zostało moje. Żeby nie odeszło.

Kiedy to zobaczyłem, coś się poluzowało. Nie radośnie. Raczej ze zmęczeniem. Odłożyłem ciężar, o którym wcześniej nie wiedziałem, że go dźwigam.

Od tamtej pory sprawdzam siebie częściej. Kiedy coś się kończy – praca, znajomość, okres, w którym coś było ważne – obserwuję, czy pojawia się lęk. Czasem tak. Ale jest cieńszy. I coraz częściej zauważam, że lęk nie dotyczy utraty samej rzeczy. Dotyczy tego, kim będę bez niej. Czy nadal będę sobą, jeśli nie będę miał tej roli, tego przedmiotu, tej relacji, tego obrazu siebie.

Klasyczny minimalizm nauczył mnie wyrzucać rzeczy. Emocjonalny uczy mnie nie dokładać nowych warstw do tego, kim myślę, że jestem.

Nie znaczy to, że nic nie mam. Mam filiżankę, którą właśnie odkładam na stół. Mam widok. Mam kilka książek, które naprawdę czytam. Mam ludzi, z którymi chcę być, kiedy chcą być ze mną. Różnica polega na tym, że nie buduję z tego twierdzy. Nie sprawdzam rano, czy wszystko jest na miejscu. Nie liczę.

Wczoraj wiatr zerwał mi z tarasu ręcznik. Poleciał w stronę basenu. Kiedyś bym pobiegł. Teraz spojrzałem, wzruszyłem ramionami i poszedłem po drugi. Nie dlatego, że jestem ponad to. Dlatego, że ręcznik nie był częścią mnie. Był tylko ręcznikiem.

To samo zaczyna dziać się z myślami. Z urazami. Z historiami, które opowiadałem sobie o sobie. „Jestem kimś, kto…”. „Nigdy nie…”. „Zawsze…”. Coraz częściej łapię te zdania w połowie i pytam: a jeśli nie? Co wtedy zostaje?

Zostaje mniej. I to mniej jest dziwnie i stabilniejsze.

Nie mam już lęku przed utratą w tym starym sensie, bo coraz mniej rzeczy i emocji uważam za konieczne do tego, żebym mógł tu stać i oddychać tym zakurzonym powietrzem. Nie znaczy to, że nic mnie nie boli. Znaczy, że ból nie musi oznaczać, że straciłem coś, bez czego nie mogę istnieć.

Calima powoli opada. Powietrze robi się jaśniejsze. Na horyzoncie widać już wyraźniej linię oceanu. Filiżanka jest pusta i zimna. Nie muszę jej napełniać. Nie muszę jej odstawiać w jakieś specjalne miejsce. Po prostu jest.

I ja też.